Czemu przyciągam narcyzów i jak może pomóc terapia psychodynamiczna?

Kolejne Twoje związki kończą się tak samo: pozostawiają po sobie emocjonalne zgliszcza i niską samoocenę, przez co zastanawiasz się, dlaczego przyciągasz narcyzów. W znalezieniu odpowiedzi na to pytanie pomoże Ci psychoterapia psychodynamiczna, która pozwoli Ci zrozumieć, jak wzorce z dzieciństwa wpływają na Twoje obecne relacje. Kiedy rozpoznasz schemat, którym nieświadomie kierujesz się przy wyborze partnerów, możesz zacząć budować zdrowsze związki i stawiać granice emocjonalne.

*** W tekście użyto formy żeńskiej, ale w związek z narcyzem może wejść każdy, niezależnie od płci i orientacji psychoseksualnej. ***

Po czym rozpoznać narcyza i jego narcystyczne zachowania w relacji?

Partnera, u którego rozwinęła się osobowość narcystyczna, rozpoznasz po tym, że stale skupia się na sobie, a Tobie okazuje jedynie powierzchowne zainteresowanie. Twój ukochany zdaje się nie dostrzegać Twoich uczuć i je bagatelizować, jednocześnie silnie koncentruje się na własnych potrzebach i nie zważa na to, że dążąc do ich zaspokojenia, niekiedy Cię rani.

Ten mężczyzna prawdopodobnie przykuł Twoją uwagę swoją charyzmatyczną postawą i tym, że bardzo szybko przystąpił do budowania z Tobą romantycznej więzi. Początkowo obsypywał Cię komplementami na każdym spotkaniu, a między randkami korespondował z Tobą, przesyłając Ci romantyczne wiadomości. Nic dziwnego, że uwierzyłaś w jego szlachetne intencje i dałaś się zwieść, ponieważ stosowany przez niego love bombing jest potężnym narzędziem manipulacji. 

Niestety, po miodowym miesiącu, gdy spędzaliście czas na niezapomnianych randkach, ujawnił się jego narcyzm, który domaga się podziwu i jednocześnie deprecjonuje Ciebie jako partnerkę. Ukochany może konsekwentnie pomniejszać Twoje sukcesy i za każdym razem, gdy do nich nawiązujesz, przekierowywać rozmowę na temat własnych osiągnięć.

Co się dzieje, gdy narcyz przestaje stosować love bombing i ujawnia swoje prawdziwe oblicze?

Im dłużej trwa Wasza relacja, tym więcej dostrzegasz subtelnych sygnałów kontroli i zaczynasz widzieć, że partner interpretuje rzeczywistość, uwzględniając wyłącznie własną perspektywę. Często manipuluje Tobą podczas rozmowy, wzbudzając poczucie winy i dezorientację emocjonalną, a robi to po to, abyś uwierzyła, że problem tkwi w Tobie. Choć prawdopodobnie po jednej z kłótni zastanawiałaś się nad rozstaniem, nie potrafisz zdecydować się na ten krok, bo on przejawia wachlarz narcystycznych cech.

Jednego dnia Cię idealizuje i spędza z Tobą romantyczne chwile, drugiego Cię deprecjonuje i odsuwa się od Ciebie, a ten cykl dwóch skrajnych reakcji regularnie się powtarza. Twój partner zachowuje się w ten trudny do zrozumienia sposób, gdyż rozwinęły się u niego kruche struktury Ja, którym, co ciekawe, towarzyszy niska samoocena. W związku z narcyzem możesz czuć się niewidziana i pomijana, ponieważ on całą swoją uwagę koncentruje na sobie.

Czy związek z narcyzem zawsze jest toksyczny i emocjonalnie wyczerpujący?

Prawdopodobnie na początku nie widziałaś żadnych czerwonych flag i nie miałaś złych przeczuć, bo w pierwszych tygodniach związek z narcyzem nie wydaje się toksyczny. Gdy się poznaliście, on zafundował Ci intensywną idealizację i sprawił, że poczułaś się kimś wyjątkowym, co zaowocowało poczuciem bliskości emocjonalnej. Z czasem jednak Wasza relacja stała się dla Ciebie niewidzialnym ciężarem, ponieważ do głosu doszło jego narcystyczne zaburzenie osobowości, a nagła zmiana zachowania ukochanego wywołała u Ciebie sporą dezorientację.

Zaczęłaś się zastanawiać, co zrobiłaś nie tak, że on stał się chłodny, zdystansowany i niedostępny emocjonalnie. Chciałabyś ustalić, z czego wynika zmiana jego postawy o 180 stopni, aby móc naprawić sytuację, dlatego jeszcze bardziej angażujesz się w ten związek. Nie zwracasz przy tym uwagi na własne granice psychologiczne i emocje, które ostrzegają Cię i informują, że zmierzasz w złym kierunku.

Strategia, którą obrałaś, nie przynosi Ci jednak upragnionej ulgi, gdyż trudności w Waszej relacji wynikają z mechanizmów głęboko zakorzenionych w osobowości Twojego ukochanego. Sprawia to, że Wasz związek staje się coraz bardziej wyczerpujący i z każdym dniem coraz bardziej drenuje Cię z wewnętrznych zasobów, jednocześnie obniżając Twoje poczucie własnej wartości.

Jakie wzorce z dzieciństwa sprawiają, że przyciągasz osoby narcystyczne?

Każda z nas może wejść w związek z narcyzem, dając się zwieść jego powierzchownemu urokowi, ale jeśli taka sytuacja się powtarza, prawdopodobnie nieświadomie przyciągasz osoby z tym zaburzeniem osobowości. Duży wpływ na to, jakich partnerów wybierasz, mają wzorce z dzieciństwa, które sprawiają, że pociągają Cię osoby o ściśle określonych cechach. Niestety, nasz mózg działa w ten sposób, że woli znajome zło niż nieznajome dobro, ale na szczęście możesz skorygować jego nawykowe działanie.

Jeśli dorastałaś w środowisku, w którym relacje miały charakter jednostronny, np. wszyscy członkowie Twojej rodziny kręcili się wokół taty i starali się odgadywać jego pragnienia, uczysz się określonego modelu bliskości. Cechy narcystyczne jednego z rodziców ukształtowały Twój sposób przeżywania więzi, ponieważ jako dziecko przystosowywałaś się do zmiennych reakcji opiekuna i jego potrzeby traktowałaś jako ważniejsze niż własne. 

Doświadczenie z dzieciństwa stało się Twoim wewnętrznym miłosnym „oprogramowaniem”, z którego korzystasz także w dorosłym życiu i, co ważne, robisz to całkowicie nieświadomie. Wszystko to sprawia, że pociągają Cię osoby podobne do tych, które były dla Ciebie ważne na początkowym etapie życia, nawet jeśli ich zachowania wyrządzały Ci krzywdę.

Dlaczego wciąż wchodzisz w relacje z narcyzami i skąd się bierze przymus powtarzania szkodliwych schematów?

Choć pewne wzorce pozwoliły Ci przetrwać w dzieciństwie, dziś częściej Ci szkodzą, niż pomagają, ponieważ zmieniły się okoliczności i nie musisz już tolerować złego traktowania. Niestety, wcześniejsze doświadczenia sprawiają, że trudno Ci zauważyć, co naprawdę dzieje się w relacji i bardzo często usprawiedliwiasz niewłaściwe zachowanie partnera. Dochodzi do tego, gdyż traktujesz niepokojące sygnały jako coś znajomego, a więc w domyśle bezpiecznego, mimo że sytuacja, w której się znalazłaś, coraz bardziej obciąża Cię emocjonalnie. 

Jest to subtelna oznaka, że dawny schemat nadal wpływa na Twoje wybory i reakcje, sprawia też, że masz problemy z rozpoznawaniem, kiedy druga osoba przekracza Twoje granice. Zbyt mocno przywykłaś bowiem do takiego zachowania ze strony swoich bliskich, dlatego nie widzisz w tym niczego niepokojącego, a w Twojej głowie nie rozbrzmiewa alarm ostrzegawczy.

=> Zapoznaj się z naszym wcześniejszym artykułem, w którym wyjaśniamy, dlaczego powtarzamy toksyczne relacje i jak pomaga zrozumieć to terapia psychodynamiczna.

Jak stawianie cudzych potrzeb ponad własne sprzyja toksycznym związkom?

W rezultacie w relacjach romantycznych często bagatelizujesz własne potrzeby, skupiając się na utrzymaniu więzi z partnerem za wszelką cenę, mimo że jest ona dla Ciebie toksyczna. Wspomniany mechanizm zdążył się utrwalić na przestrzeni lat, dlatego przeniosłaś go do dorosłego życia, nie zdając sobie sprawy, że to on, a nie Ty, decyduje o wyborze ukochanego. Prawdopodobnie masz ogromne trudności w stawianiu granic, ponieważ Twoje otoczenie rodzinne nie szanowało ich i często je przekraczało, przez co w końcu przestałaś je wyznaczać.

Dlaczego niskie poczucie własnej wartości sprzyja relacjom z narcyzem?

Jeśli z domu rodzinnego wyniosłaś niskie poczucie własnej wartości, prawdopodobnie wykazujesz większą skłonność do wikłania się w relacje z narcyzem, ponieważ podświadomie nie wierzysz, że zasługujesz na kogoś lepszego. Być może tak bardzo cieszysz się, że ktoś „w ogóle zwrócił na Ciebie uwagę”, że wybaczasz mu złe zachowanie i nie chcesz, aby od Ciebie odszedł.

Gdy w dzieciństwie Twoje poczucie wartości zależało od reakcji opiekuna: tego, czy pochwalił Cię za dobrą ocenę przyniesioną ze szkoły, czy zganił za źle posprzątany pokój, nauczyłaś się szukać potwierdzenia na zewnątrz. W relacji z narcyzem początkowo uzyskałaś to, czego byłaś tak bardzo spragniona, gdyż on obsypywał Cię komplementami i okazywał uznanie. Jego bombardowanie miłością uśpiło jednak Twoją czujność, przez co zignorowałaś pierwsze sygnały ostrzegawcze, skupiając się na utrzymaniu dynamiki związku, który przecież pierwotnie dawał Ci szczęście. Niewykluczone też, że uzależniasz ocenę własnej osoby od tego, jak reaguje partner, zamiast oprzeć ją na solidniejszych podstawach w postaci własnych osiągnięć i samoakceptacji.

Czy empatia może sprawiać, że przyciągasz osoby narcystyczne?

Paradoksalnie empatia, która sprawia, że jesteś dobrym człowiekiem, przyciąga do Ciebie złych ludzi, ponieważ wpływa na usprawiedliwianie ich niewłaściwych zachowań. Wrażliwość mogła pomóc Ci przetrwać dzieciństwo, ponieważ w porę dostrzegając nastrój opiekuna i jego potrzeby, dostrajałaś się do niego – tak robi każde dziecko, bo jest zależne od rodzica. Niestety, w dorosłości możesz automatycznie idealizować i usprawiedliwiać krzywdzące zachowania swojego partnera, zamiast dostrzec ich realny wpływ na swoje życie. Niewykluczone, że z powodu swojej mocno rozwiniętej empatii latami trwasz w toksycznym związku i zgadzasz się na złe traktowanie.

=> Sprawdź, jak rozpoznać syndrom ratownika w związku.

Jak terapia psychodynamiczna pomaga przepracować wczesnodziecięce zranienia i budować zdrowe związki?

Jeśli przyciągasz do siebie narcyzów: czy to w życiu zawodowym, czy prywatnym, zastanów się nad terapią psychodynamiczną, która pomoże Ci przepracować wczesnodziecięce zranienia i zrozumieć ich wpływ na obecne relacje. Przy wsparciu specjalisty odkryjesz nieświadome schematy budowania więzi, które ukształtowały się wskutek interakcji z Twoimi opiekunami. Dzięki pogłębionej pracy podczas sesji możesz uświadomić sobie, jak dawne doświadczenia wpływają na Twoje obecne wybory i świadomie skorygować swoje dotychczasowe wzorce. Relacja z terapeutą ma szczególny charakter, gdyż pozwala Ci spojrzeć z nowej perspektywy na bliskość i zależność w związku, a także wzmocnić samoocenę.

Jak psychoterapia pomaga w wyznaczaniu zdrowych granic w relacjach z innymi?

Terapia może pomóc Ci wyznaczać granice, które wspierają Twój dobrostan i nauczyć się asertywnej komunikacji, abyś mówiąc o swoich potrzebach i emocjach, nikogo nie raniła. Z czasem zaczynasz rozumieć, że zdrowe relacje opierają się na wzajemności i szacunku, dlatego żaden z partnerów nie musi w nich rezygnować z siebie dla utrzymania więzi. Pod okiem terapeuty psychodynamicznego ćwiczysz rozwijanie umiejętności dbania o własne potrzeby w związku.

Dlaczego przyciągam narcyzów i czy to naprawdę przypadek? FAQ