Jak psychoterapia grupowa pomaga DDA?

Dzieciństwo w rodzinie alkoholowej może pozostawić po sobie głębokie ślady w Twojej psychice, które towarzyszą Ci także w dorosłym życiu. Prawdopodobnie borykasz się z niską samooceną, poczuciem osamotnienia i masz trudności w budowaniu relacji z innymi ludźmi. Na szczęście problemy, z którymi zmagasz się od lat, możesz przepracować pod okiem specjalisty i tym samym podnieść jakość swojego życia. Zobacz, na czym polega terapia grupowa DDA i z czego wynika jej skuteczność.

*W artykule używamy formy męskiej jedynie dla uproszczenia przekazu, opisane mechanizmy dotyczą osób wszystkich płci i orientacji psychoseksualnych.

Kim są dorosłe dzieci alkoholików i czym jest syndrom DDA?

Syndrom DDA nie jest oficjalną jednostką chorobową, dlatego nie znajdziesz go w klasyfikacji DSM-5. Ten termin zrodził się kilkadziesiąt lat temu podczas spotkań, na które uczęszczały dorosłe dzieci alkoholików. W pewnym momencie uczestnicy zauważyli, że doświadczają podobnych trudności w relacjach i przeżywaniu emocji, bardzo często doskwierają im lęk, wstyd, poczucie winy i nieufność. Wiele osób dostrzegło u siebie także zaniżoną samoocenę i silny lęk przed odrzuceniem, który uniemożliwiał im stawianie zdrowych granic. Aby podkreślić wspólnotę tych przeżyć, stworzono termin: syndrom DDA (dorosłych dzieci alkoholików).

Jak dorastanie w rodzinie z problemem alkoholowym wpływa na rozwój dziecka?

Źródłem trudnych i bolesnych doświadczeń jest rodzina dotknięta problemem alkoholowym, która ma charakter dysfunkcyjny, przez co nie zaspokaja naturalnych potrzeb swoich członków. Dziecko, które w niej dorasta, cierpi z powodu zaniedbań emocjonalnych i braku poczucia bezpieczeństwa. Statystyki policyjne pokazują, że w domach, w których występuje uzależnienie od alkoholu, częściej dochodzi do różnych form przemocy i nadużyć. W odpowiedzi na trudne warunki życia młody człowiek próbuje się do nich przystosować, przez co wykształca własne mechanizmy obronne. Bardzo często to właśnie one umożliwiają mu przetrwanie w tym niekorzystnym środowisku rodzinnym, ale w dorosłym życiu tracą swój adaptacyjny charakter. Nierzadko zdarza się, że dzieci z rodzin alkoholowych zaczynają dorastać szybciej niż ich rówieśnicy.

Na czym polega parentyfikacja w rodzinie z problemem alkoholowym?

W wielu domach, w których rodzice borykają się nałogowym sięganiem po alkohol, obserwuje się parentyfikację. Jest to zjawisko psychologiczne, które wiąże się z odwróceniem ról w rodzinie, dziecko nieoczekiwanie staje się powiernikiem i wsparciem dla swojego opiekuna. Młody człowiek bierze na swoje barki również ciężar opieki nad młodszym rodzeństwem, dlatego nie ma czasu na beztroską zabawę w gronie rówieśników. Dorastanie w rodzinie z problemem alkoholowym nie pozwala dziecku dojrzewać we własnym tempie i przy adekwatnym wsparciu osób dorosłych. Sprawia to, że taki człowiek w dorosłości bardzo często nadal czuje się nadmiernie odpowiedzialny za innych.

Jak uzależnienie od alkoholu, z którym boryka się rodzic, wpływa na poczucie bezpieczeństwa dziecka?

Dorastanie w rodzinie z problemem alkoholowym odbywa się w cieniu nałogu, gdyż cała uwaga skupia się na osobie, która zmaga się z uzależnieniem. Nawet jeśli drugi rodzic nie zagląda do kieliszka, często pozostaje uwikłany w mechanizm współuzależnienia, przez co nie potrafi zapewnić dziecku poczucia bezpieczeństwa. Młody człowiek w takim domu na ogół nie może liczyć na zaspokojenie swoich elementarnych potrzeb emocjonalnych, co wpływa negatywnie na jego rozwój i samoocenę.

Czy każde dziecko z rodziny z problemem alkoholowym doświadcza syndromu DDA?

Pamiętaj, że objawy syndromu DDA nie występują u wszystkich osób, które dorastały w tym dysfunkcyjnym środowisku rodzinnym. Nawet jeśli Twój rodzic pił ryzykownie, nie oznacza to, że w dorosłym życiu potrzebujesz psychoterapii. Możesz bowiem radzić sobie z regulacją emocjonalną, budowaniem zdrowych relacji i stawianiem granic. Taka sytuacja ma miejsce, gdy doświadczyłeś innych wspierających relacji z dorosłymi, np. z dziadkami, wujostwem, nauczycielami czy sąsiadami, które zapewniły Ci bezpieczeństwo i akceptację. Obecność życzliwych ludzi może znacząco osłabić skutki dorastania w rodzinie z problemem alkoholowym.

Jak dzieciństwo w rodzinie z problemem alkoholowym wpływa na dorosłe życie?

Trudne doświadczenia z dzieciństwa, które stały się Twoim udziałem, nie przechodzą bez echa, to właśnie one w dużej mierze ukształtowały Twój rozwój psychoemocjonalny. Bardzo często dają o sobie znać w najmniej oczekiwanych momentach, gdy przyjaciel odwołuje spotkanie lub klient krytykuje Twoją pracę. Dorastając w rodzinie dysfunkcyjnej, doświadczałeś poczucia osamotnienia i niepewności. Twoja codzienność przypominała emocjonalny rollercoaster, jednego dnia rodzic, który borykał się z uzależnieniem od alkoholu, wracał do domu trzeźwy i okazywał Ci miłość. Drugiego nie potrafił ustać na nogach i, w najlepszym przypadku, nie dostrzegał Twojej obecności, a w najgorszym groził Ci lub stosował przemoc. W takiej atmosferze zrodziły się schematy z dzieciństwa, które wpływają na Twoje funkcjonowanie w dorosłym życiu.

Jakie mechanizmy obronne wykształcają dzieci dorastające w rodzinie z problemem alkoholowym?

Kiedy rodzina, która powinna zaspokajać Twoje potrzeby i zapewniać Ci wsparcie, nie daje poczucia bezpieczeństwa, wykształcasz w sobie określone wzorce zachowań. Te pomogły Ci przetrwać w niesprzyjającym środowisku. Mogłeś np. unikać swoich rodziców, aby nie stać się uczestnikiem kolejnej awantury, w ten sposób często postępują dzieci niewidzialne.

Niewykluczone też, że trudne dzieciństwo wykształciło w Tobie czujność, do dziś nasłuchujesz, w jakim humorze przyszedł szef czy koleżanka z zespołu. Dzięki temu próbujesz dostosować się do nastroju drugiej osoby, aby w niczym jej nie „podpaść”.

Możliwe, że byłeś tym, kto wciągał tatę śpiącego na wycieraczce do mieszkania i pomagał mu przetrwać kaca. Niestety, z czasem te mechanizmy obronne, dzięki którym przetrwałeś dzieciństwo w rodzinie uzależnionej od alkoholu, stają się źródłem problemów. Zmieniają się bowiem okoliczności, w jakich żyjesz, więc strategie, które dobrze znasz, stają się nieadaptacyjne.

Jak parentyfikacja w dzieciństwie wpływa na relacje w dorosłym życiu?

Być może padłeś ofiarą parentyfikacji, przez co nie miałeś normalnego dzieciństwa i musiałeś zbyt wcześnie dorosnąć. Sprawia to, że dziś jesteś podatny na współuzależnienie, łatwo wchodzisz w rolę osoby, która udziela wsparcia innym ludziom. Możesz też całkowicie unikać bliskich relacji, bo nie chcesz już dla nikogo się poświęcać.

Dlaczego dorastanie w rodzinie alkoholowej utrudnia rozpoznawanie potrzeb i regulację emocji?

Rodzina alkoholowa nie zapewniła Ci należytej uwagi i troski, dlatego też nie nauczyła Cię, jak rozpoznawać swoje potrzeby i regulować emocje. Niewykluczone, że żyjąc w takim środowisku, przyzwyczaiłeś się, aby nie mieć żadnych oczekiwań, bo dorośli zbyt często Cię zawodzili.

Z jakimi problemami mierzą się dorosłe dzieci alkoholików?

Osoby z syndromem DDA często zmagają się z trudnościami emocjonalnymi, niektóre pozostają zamrożone na uczucia, podczas gdy inne reagują w sposób impulsywny. Jeśli również jesteś dorosłym dzieckiem alkoholików, możesz mieć problemy z niską samooceną, poczuciem winy, toksycznym wstydem i budowaniem zdrowych relacji.

Prawdopodobnie ciężko Ci stawiać granice innym ludziom, bo doskwiera Ci lęk przed odrzuceniem i nadmierna odpowiedzialność za ich samopoczucie. Poza tym masz problem z priorytetowym traktowaniem własnych potrzeb i ich rozpoznawaniem, wciąż bowiem bardzo zależy Ci na tym, aby sprostać oczekiwaniom swojego otoczenia. DDA często zmagają się również z depresją, własnymi uzależnieniami, zaburzeniami lękowymi i odżywiania.

Dlaczego dorosłe dzieci alkoholików często wchodzą w toksyczne związki?

Dorosłe dzieci alkoholików często wchodzą w toksyczne związki, gdyż nieświadomie powtarzają ten wzorzec relacji, który dobrze znają. W psychologii mówimy o chemii schematów lub przymusie powtarzania, niestety, nie zawsze to, co oswojone, jest dla Ciebie dobre i wspierające.

Nieświadomie możesz przyciągać do siebie osoby pogrążone w nałogu, które są niedostępne emocjonalnie, ponieważ do głosu dochodzi Twoja ogromna potrzeba pomagania. Wierzysz, że partner uzależniony od alkoholu, hazardu, pracy czy seksu, dzięki Tobie zmieni swoje życie. Z drugiej strony Twoim domyślnym mechanizmem obronnym może być brak zaufania, dlatego nikogo do siebie nie dopuszczasz, bo boisz się zranienia.

Jak niska samoocena wpływa na edukację i karierę dorosłych dzieci alkoholików?

Niska samoocena może utrudniać Ci zdobycie wykształcenia i znalezienie dobrze płatnej pracy, która daje Ci satysfakcję. Nie wierzysz w siebie, bo nikt nie wspierał Cię w dzieciństwie. Niewykluczone, że nie miałeś odpowiednich warunków do nauki, rodzice kłócili się po alkoholu, a Ty musiałeś w środku nocy uciekać do sąsiadów przed przemocą. Pamiętaj jednak, że trudne doświadczenia Cię nie definiują, masz ogromny potencjał, który zawsze możesz zacząć rozwijać.

Skąd u dorosłych dzieci alkoholików bierze się toksyczne poczucie winy i wstydu?

DDA często zmagają się z toksycznym poczuciem winy i wstydu. Jako dziecko mogłeś przyjąć na siebie odpowiedzialność za zachowanie rodziców, w tym nałóg jednego z opiekunów. Był to mechanizm obronny, założyłeś, że skoro tato pije „przez Ciebie”, to zmieniając swoje zachowanie, możesz sprawić, że zrezygnuje z alkoholu. Dzieci często stosują magiczne myślenie i przypisują sobie większy wpływ na rzeczywistość, niż realnie mają. Niestety, kiedy rodzic nie przestał zaglądać do kieliszka, uznałeś, że za mało się starasz i jesteś niewystarczająco dobry.

Odgłosy awantur, które dobiegały z Twojego domu rodzinnego, mogły zrodzić w Tobie wstyd, dlatego po cichu wymykałeś się z mieszkania, aby nie widział Cię żaden z sąsiadów. Poza tym nie wolno Ci było z nikim szczerze rozmawiać o tym, przez co przechodziłeś, bo w rodzinach dysfunkcyjnych często daje o sobie znać źle pojęta lojalność. Ta sprowadza się do zasady: „tylko nie mów nikomu, co się dzieje w domu” lub „problemy załatwia się we własnym gronie”.

Czym jest psychoterapia grupowa i jak pomaga DDA?

Zarówno terapia indywidualna, jak i grupowa może pomóc Ci w lepszym zrozumieniu Twoich trudności i spojrzeniu na nie przez pryzmat doświadczeń z dzieciństwa. Podczas sesji pracujesz nad poczuciem własnej wartości i uczysz się adaptacyjnych metod radzenia sobie ze stresem. Z czasem odzyskujesz kontrolę nad własnym życiem i zaczynasz budować zdrowsze relacje i lepiej regulować własne emocje.

Czym różni się psychoterapia indywidualna od terapii grupowej dla DDA?

Każda terapia pomaga Ci uzyskać poprawę jakości życia, ale poszczególne formy wsparcia, które oferują poradnie zdrowia psychicznego, różnią się między sobą. Spróbuj przyjrzeć się im na spokojnie, aby wybrać najlepsze dla siebie rozwiązanie. Podczas psychoterapii indywidualnej skupiasz się na swoich trudnościach, a terapeuta proponuje Ci odpowiednie narzędzia, uwzględniając Twoje aktualne potrzeby. Masz specjalistę tylko dla siebie, a ten zapewnia Ci dyskrecję, bo obowiązuje go tajemnica zawodowa.

Indywidualna terapia dla DDA daje Ci przestrzeń na bycie wysłuchanym i stworzenie pierwszej, bezpiecznej relacji z drugim człowiekiem, w której możesz liczyć na całkowitą akceptację. Spotkania odbywają się raz w tygodniu i trwają ok. 50 minut.

Jak działa psychoterapia grupowa dla dorosłych dzieci alkoholików?

Grupowa terapia DDA ma nieco inny charakter, prowadzi ją terapeuta, który znajduje się do dyspozycji wszystkich uczestników spotkania. Specjalista moderuje przebieg rozmów, ale jego rola pozostaje ograniczona. Spotkanie z osobami o podobnych problemach pozwala Ci na dzielenie się doświadczeniem dorastania w rodzinie alkoholowej. Może to okazać się dla Ciebie przełomem w procesie terapeutycznym, w końcu pozbywasz się poczucia osamotnienia, wstydu i poczucia winy.

Widzisz, że nie tylko Ty dorastałeś w rodzinie z problemem alkoholowym, inni ludzie też znają ten problem z autopsji i doskonale rozumieją, przez co przeszedłeś. Rozmowy z nimi mogą Cię motywować do zmiany i pracy nad sobą, bardzo często podczas nich uczysz się praktycznych strategii radzenia sobie ze stresem i emocjami. Doświadczenia innych DDA są też niezwykle budujące, gdyż pokazują, że nawet dorastanie w rodzinie dysfunkcyjnej nie przekreśla Twoich szans na szczęśliwe życie.

Ile trwa psychoterapia grupowa dla DDA i czy obowiązuje na niej zasada poufności?

Psychoterapia grupowa dla DDA jest z reguły tańsza niż indywidualna i obejmuje cykl kilkunastu spotkań po 120 minut, które odbywają się raz w tygodniu przez kilka miesięcy. Wszyscy uczestnicy są zobowiązani do zachowania dyskrecji, nie mają prawa ujawniać Twoich personaliów i problemów osobom trzecim spoza grupy.

Czym różnią się otwarte i zamknięte grupy terapeutyczne dla DDA?

Spotkania grupowe mogą mieć charakter otwarty lub zamknięty. Niekiedy ich skład jest ustalany na początku podczas naboru, nie dopuszcza się wówczas nowych członków w trakcie trwania terapii, co przekłada się na bezpieczeństwo uczestników. Zdarza się również, że do spotkań możesz dołączyć na dowolnym etapie i porozmawiać z innymi ludźmi z syndromem DDA.

Na czym polega skuteczność psychoterapii grupowej dla dorosłych dzieci alkoholików?

Są to spotkania, podczas których wymieniasz się doświadczeniami z innymi ludźmi z syndromem DDA. Wspólnota doświadczeń sprawia, że czujesz się lepiej, nie tylko Ty miałeś w życiu ciężko i wykonałeś ogromną pracę, aby dotrzeć do miejsca, w którym teraz jesteś. Nie zawsze wszystko się udaje, czasem gwałtownie wybuchasz lub uciekasz przed bliskością, ale nad swoimi trudnościami możesz pracować przy wsparciu i motywacji innych ludzi. Jak widzisz, spotkania grupowe pomagają Ci budować zdrowe relacje z innymi, które opierają się na zaufaniu i wzajemnym szacunku.

Terapia grupowa DDA – co warto o niej wiedzieć? FAQ